Wanneer je aan een assessment denkt is dat vaak een summatieve toets.

In het assessment wordt vastgesteld of je iets kan of niet.

Dat heet ook wel een assessment of learning.

Denk bijvoorbeeld aan je rijlessen. Je hebt leren autorijden in je rijlessen. Het rijexamen is een soort proeve van bekwaamheid. De examinator van het CBR doet een assessment of learning. Hij bepaalt of je het geleerde goed genoeg kan toepassen.

De feedback op een dergelijk assessment kan nut hebben voor het leren maar heeft als primair doel vast te stellen of je iets kan of niet.

Als je gezakt bent voor je rijexamen is dat meestal omdat je een fout gemaakt hebt. Je stond strak van de zenuwen en reed door rood. Dan zak je voor je examen. En ja je wist ook wel dat je niet door rood mocht rijden.

Bij assessment of learning meet je het behalen van de leerdoelen of de  leeruitkomsten.

Formatieve toetsen

Naast summatief toetsen kun je ook formatief toetsen. De kernvraag bij formatief toetsen is:

Wat kan de student al en wat niet?

De student krijgt feedback door het assessment of de toets.

Assessment for learning wordt dit genoemd.

De student leert wat hij nog niet goed beheerst.

De docent leert ook iets. Hij krijgt feedback over de groep. Uit vastgelegde data van een groep wordt zichtbaar of een bepaald onderwerp duidelijk genoeg behandeld is of niet. In het laatste geval is extra uitleg nodig.

Feedback voor de docent

Een voorbeeld naar aanleiding van een digitale toets:

scoresIn grafiek zie je de resultaten van vier klassen. Deze vier klassen hadden drie docenten. Het staafdiagram laat de gemiddelde scores zien per klas. Je ziet snel welke klassen dezelfde docent hadden.

Juist klas 4a en 4g hadden dezelfde leraar.

De klas 4 g scoort opmerkelijk goed op persoonsvorm werkwoordsvorm. Misschien is het goed dat deze leraar zijn collega’s uitlegt hoe zij de klas dit bijbrengt.

Assessment for learning

Terug naar de leerlingen van 4a en 4g zij moeten extra aandacht besteden aan de VT werkwoordsvormen.

Deze toets is digitaal afgenomen. Individuele leerlingen kunnen met een digitale toets makkelijk feedback krijgen op onderwerp of zelfs per vraag. De leraar moet deze informatie natuurlijk wel in de toetsapplicatie stoppen.

Hier zie je een voorbeeld van Xavier:

onderwerp score
meervoud 65 🙂
verkleinwoord 70 😀
vind fouten 45 😒
TT werkwoordsvorm 75 😀
VT werkwoordsvorm 70 😀
TT PV werkwoordsvorm 69 😁
VT PV werkwoordsvorm 70 😀

Xavier moet meer aandacht besteden aan vind fouten. Je ziet dat deze vorm van feedback de leerling wel iets helpt. Hij kan zijn score op de toets verhogen door het onderdeel vind fouten te verbeteren.

Beter is het wanneer per vraag feedback gegeven wordt.

De leerling kan dan achteraf precies zien wat hij goed en fout gedaan heeft.

Naast deze twee vormen van assessment kennen we nog een derde vorm: assessment as learning.

Assessment as learning

If the cook tastes the soup, that’s formative; if the customer tastes the soup that’s summative (Scriven 1991)

In dit voorbeeld is het proeven van de kok formatief.

De student kan nog wat kruiden toevoegen waardoor de soep goed genoeg is om opgediend te worden.

Maar:

In een goed restaurant wordt vooraf veel tijd besteed aan het maken van nieuwe gerechten. Het proces van het maken van een nieuw gerecht is constant leren. Voortdurend wordt geëxperimenteerd met verschillende ingrediënten. De feedback leidt tot een beter product dat uiteindelijk op de kaart verschijnt. Evaluaties zijn de aanleiding om te ontdekken welke smaak je toe moet voegen of weg moet laten.

Dit voortdurend leren tijdens het ontdekken van een nieuw recept is een voorbeeld van assessment as learning .

Assessment as learning moet gezien worden als een leerinstrument. Tijdens het uitvoeren van een taak of een project doet de lerende evaluaties. Deze evaluaties gaan over hemzelf maar ook over zijn peers. Ook een docent kan een evaluatie geven. De soep wordt door iedereen geproefd ook door de kok zelf.

Op grond van evaluaties en feedback wordt een verbeteractie gestart.

Een snufje minder zout en een beetje meer koriander kunnen feedback zijn bij een pompoensoep.

Evaluaties worden sterker wanneer:

  1.  de lerenden verder op weg geholpen worden door de feedback,
  2.  de peers van de lerenden elkaar feedback geven,
  3.  de lerende eigenaar is van zijn eigen leerproces.

In het onderwijs moet je hier rekening mee houden.

Lerenden ontdekken continu nieuwe mogelijkheden waar ze vooraf nog niet aan gedacht hadden. Dat is een creatief proces. Dit wordt gevoed door nieuwsgierigheid.

Terug naar het voorbeeld van de soep.

In het proces van een nieuwe soep maken kan een bepaalde combinatie ven ingrediënten interessant zijn voor een saus. Dat gegeven daagt uit tot verder onderzoeken en leren. Hoe maak je een goede saus?

Deze vorm van assessment voer je niet zo maar in in je onderwijs. Dat vraagt veel verandering.

Voor een toekomst met een leven lang leren en mensen die zelf moeten uitvinden wat ze moeten leren en hoe is het onvermijdelijk dat deze vorm van assessment veel belangrijker gaat worden.

Meer lezen:

Berkel, H.J.M. van, Bax, A. & Joosten-ten Brinke D. (2017) (Red.). Toetsen in het Hoger Onderwijs, (4e druk). Houten: Bohn Stafleu van Loghum.

Dochy, F. , Berghmans, I., Koenen, A.K. & Segers, M. (2015). Bouwstenen voor High Impact Learning, Amsterdam: Boom Lemma uitgevers.

Bouwstenen voor High Impact Leaning geraadpleegd op 17-3-2018